راهبرد جدید در نشر بینالمللی؛ از «شناخت فطرت کودک» تا «استانداردهای جهانی ترجمه»
-نشست تخصصی «بایستهها و شایستههای ترجمه کتب حوزه کودک» که با حضور مدیران ارشد و کارشناسان برجسته برگزار شد، نقشه راه جدیدی را برای حضور آثار فرهنگی ایران در بازارهای جهانی ترسیم کرد.
به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی این نشست که با تاکید بر ضرورت عبور از نگاه اقتصادی به سمت نگاه راهبردی برگزار شد، سه رکن اصلی «سیاستگذاری»، «روانشناسی محتوا» و «استانداردهای فنی» را محور بحثهای خود قرار داد.
محور نخست: سیاستگذاری راهبردی؛ عبور از اقتصاد صرف به سمت جریانسازی
عبدالرضا عالیزاده ، رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر، در ابتدای نشست بر لزوم انتخاب هوشمندانه آثار تاکید کرد. وی با اشاره به محدودیت ظرفیت ترجمه در رایزنیهای فرهنگی، گفت: «ما نباید تنها به دنبال تولید کتاب باشیم، بلکه باید به سمت جریانسازی حرکت کنیم. هدف ما باید این باشد که با ناشران داخلی گفتگو کنیم تا بر اساس نیازهای جهانی، کتابهایی تولید کنند که پتانسیل عرضه در تمام دنیا را داشته باشند.» وی همچنین بر اولویتهای محتوایی سال ۱۴۰۵ شامل «سبک زندگی» و «فرهنگ مقاومت» تاکید کرد.
محور دوم: روانشناسی مخاطب؛ پیامهایی به اندازه «روح بزرگ» کودکان
در ادامه نشست، نعیمیذاکر ، کارشناس حوزه کودک، ابعاد انسانی و روانشناختی این حوزه را بازخوانی کرد. وی با یادآوری مظلومیت کودکان شهید در استان هرمزگان و غزه، خاطرنشان کرد که کودکان، پیامهایی به اندازه «روح بزرگشان» نیاز دارند، نه فقط جثه کوچکشان.
نعیمیذاکر با نقد رویکردهای سنتی در تصویرگری، بر لزوم ترسیم «حالات درونی» (مانند ترس یا شقاوت) به جای صرفاً ترسیم «اشیا» تاکید کرد و هشدار داد: «ورود ژانرهای خشونتآمیز و وحشت به ادبیات کودک، باعث تبلور صفات ناخواسته در روح آنها میشود. ما باید از سوءاستفاده از قدرت تخیل کودکان جلوگیری کنیم.»
محور سوم: استانداردهای فنی و جهانی؛ چالش «قالب» و «سبد واژگان»
در بخش پایانی، حجتالاسلام والمسلمین محمدجواد گلزار ، مدیر مؤسسه بینالمللی مصباح، به بررسی چالشهای فنی و ساختاری پرداخت. وی با بیان یک نکته کلیدی در ادبیات کودک گفت: «در این حوزه، قالب بر محتوا غلبه دارد.حتی اگر بهترین محتوا را داشته باشیم، اگر قالب و نگارش با درک کودک همخوانی نداشته باشد، اثر بیفایده است.»
گلزار همچنین بر دو ضرورت فنی تاکید کرد:
۱. مفهوم سبد واژگان: ضرورت رعایت ظرفیت ادراکی کودک در انتخاب واژگان (Vocabulary Set) مشابه با استانداردهای جهانی.
۲. تکنولوژی در نشر: ضرورت پیوند کتاب با ابزارهای مدرن مانند واقعیت افزوده (AR)، فایلهای صوتی و طراحیهای فیزیکی جذاب (مانند لبههای گرد و چاپهای برجسته) برای رقابت در بازارهای جهانی.
این نشست با هدف ارتقای کیفیت آثار ارسالی به خارج از کشور و با حضور مدیران و کارشناسان ارشد حوزه نشر بینالملل برگزار شد و نشان داد که برای حضور قدرتمند در عرصه نشر بینالمللی، تنها داشتن داستانهای خوب کافی نیست؛ بلکه ترکیبی از «سیاستگذاری هوشمندانه» ، «درک عمیق روانشناسی و فطرت کودک» و «رعایت دقیق استانداردهای فنی و تکنولوژیک»، تنها راه عبور از مرزها و تبدیل شدن به یک قدرت فرهنگی است.
